સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો: હરાજીના દિવસે ૨૫% રકમ જમા થઈ જાય તો EMD માં નાની રકમની અછત હરાજીને રદબાતલ ન કરી શકે

સુપ્રીમ કોર્ટે એક સૈદ્ધાંતિક અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 'સેક્યુરિટાઇઝેશન એન્ડ રિકન્સ્ટ્રક્શન ઓફ ફાઇનાન્શિયલ એસેટ્સ એન્ડ એન્ફોર્સમેન્ટ ઓફ સિક્યુરિટી ઇન્ટરેસ્ટ એક્ટ, ૨૦૦૨' (SARFAESI Act) હેઠળ યોજાયેલી હરાજી માત્ર અર્નેસ્ટ મની ડિપોઝિટ (EMD) ની રકમમાં થોડી અછત હોવાના કારણે રદ કરી શકાય નહીં. અદાલતે ચુકાદો આપ્યો છે કે જો હરાજી ખરીદનાર બોલીના દિવસે જ વેચાણ કિંમતના ૨૫% રકમ જમા કરાવવાની કાનૂની શરતનું પાલન કરી લે છે, તો EMD માં થયેલી અગાઉની સામાન્ય અછતનું કોઈ મહત્વ રહેતું નથી.

ન્યાયમૂર્તિ પામિડીઘંટમ શ્રી નરસિમ્હા અને ન્યાયમૂર્તિ અલોક અરાધેની ખંડપીઠે આ કેસની સુનાવણી કરી હતી. આ કેસમાં ઋણમુક્તિ મેળવનાર બેંક દ્વારા લોન એકાઉન્ટને એનપીએ (NPA) જાહેર કર્યા બાદ સરફેસી એક્ટ હેઠળ સંપત્તિની હરાજી હાથ ધરવામાં આવી હતી. ૧૮ માર્ચ ૨૦૦૯ના રોજ જાહેર કરાયેલી નોટિસ મુજબ ૨૩ એપ્રિલ ૨૦૦૯ સુધીમાં ₹૨૧,૫૦,૦૦૦ ની EMD સાથે બોલીઓ આમંત્રિત કરવામાં આવી હતી. જોકે, સફળ હરાજી ખરીદદારે EMD પેટે ₹૩૫,૦૦૦ ની અછત સાથે ₹૨૧,૧૫,૦૦૦ જમા કરાવ્યા હતા.

આ પછી ૨૪ એપ્રિલ ૨૦૦૯ના રોજ યોજાયેલી હરાજીમાં સફળ બોલીદાતા તરીકે જાહેર થતાં જ તેમણે વધારાના ₹૩૩,૨૦,૦૦૦ જમા કરાવીને કુલ ₹૫૪,૩૫,૦૦૦ (બોલી રકમના ૨૫%) ની મર્યાદા પૂરી કરી દીધી હતી. ત્યારબાદ ૦૫ ઓક્ટોબર ૨૦૦૯ના રોજ બાકીની રકમ ચૂકવવામાં આવી હતી અને ૧૫ ઓક્ટોબર ૨૦૦૯ના રોજ વેચાણ પ્રમાણપત્ર (Sale Certificate) રજિસ્ટર કરવામાં આવ્યું હતું.

અગાઉ ડેટ્સ રિકવરી એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (DRAT) અને મદ્રાસ હાઈકોર્ટે EMD ની પૂરતી રકમ ન જમા કરાવવાના આધારે હરાજી પ્રક્રિયા રદ કરીને મિલકતનો કબજો મૂળ લોનધારક (બોરોઅર) ને પરત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટ અને DRAT ના આ આદેશોને બાજુ પર મૂકી દીધા હતા.

ન્યાયમૂર્તિ અલોક અરાધે દ્વારા લખાયેલા ચુકાદામાં જણાવાયું છે કે, સિક્યુરિટી ઇન્ટરેસ્ટ (એન્ફોર્સમેન્ટ) રૂલ્સ, ૨૦૦૨ ના નિયમ ૯(૩) મુજબ હરાજીના દિવસે જ ૨૫% રકમ જમા કરાવવાની વૈધાનિક જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં આવી હતી. EMD ની શરત માત્ર બિન-ગંભીર બોલીદાતાઓને દૂર રાખવા માટે હોય છે. ૨૫% રકમ ચૂકવાઈ ગયા પછી અગાઉની EMD ની અછતથી અન્ય બોલીદાતા કે બોરોઅરને કોઈ અન્યાય કે નુકસાન પહોંચતું નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ સાથે હરાજીની માન્યતાને બહાલી આપી હતી અને બેંકને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે તેઓ સરપ્લસ રહેલી ₹૧,૩૩,૯૪,૦૫૪ (એક કરોડ તેત્રીસ લાખ ચોર્યાણું હજાર પંચાવન) ની રકમ ૨૩ માર્ચ ૨૦૧૦ થી વાર્ષિક ૭% વ્યાજ સાથે લોનધારકને પરત કરે. (Lakshmi Mohan (Dead) Through LRs. & Anr. Versus M/s. Airtech Projects Engineers Pvt. Ltd. & Anr.)